الحسن بن محمد الديلمي (مترجم :مسترحمى)

211

إرشاد القلوب (فارسى)

و مرد ديگرى عرض كرد ( آيا ) هميشه خداى تعالى مىداند و ميشنود و مىبيند ؟ فرمود ذات بارى تعالى دانا و شنونده و بيننده است معروض داشت اگر ذات خدا عالم و شنونده و بيننده است نبايد غضب كند با اينكه خود ميفرمايد : وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى « 1 » هر كس مستوجب خشم و غضب من گرديد خوار و هلاك خواهد شد ، فرمود : مراد از غضب عقابست كه هر كس نافرمانى خدا را بنمايد عقابش مينمايد ، اى مرد هر كه گمان كند خداى تعالى مانند مخلوق تغيير حال پيدا مىكند و از حال عادى بيرون ميرود و غضب مىكند همانا خدا را بصفت مخلوقين وصف نموده ، و خدا را هيچ چيز تغيير نميدهد و چيزى شبيه او نيست و هر چه در وهم و خيال مردم آيد ( از صورت خدا ) خداوند بر خلاف آنست . و فرمود حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در جواب ذعلب يمانى كه از آن بزرگوار پرسيد آيا پروردگار خود را ديده‌اى ؟ فرمود آيا چيزى را كه نمىبينم پرستش مينمايم ! عرض كرد : چگونه او را مىبينى ؟ فرمود چشمها او را آشكار درك نميكند ، ليكن دلها بوسيله حقيقت و نور ايمان او را درك مينمايد ، بهر چيز نزديكست و احاطه دارد ولى چسبيده و جزء نيست ، و از هر چيز دور است ولى جدا نيست ( زيرا نزديكى با چسبندگى و دورى با جدا بودن از لوازم جسم است ) گويا است بدون تفكر و انديشهء ، اراده‌كننده است بدون تصميم و آماده شدن ايجادكننده است بدون كمك عضوى از قبيل دست و پا ، لطيف است كه ( از جهت شدّت ظهور و آشكار بودنش ) به پنهانى وصف نميشود ، بزرگست از همه

--> ( 1 ) . 81 - طه